7 Kasım 2026 Tokatlıyan etkinliğinde yapılan konuşma

Fransa’dan dünyaya yayılan protestolar ve 1917 Ekim Devrimi’nin güncelliği

Sosyalist Eşitlik Partisi – Dördüncü Enternasyonal, Toplumsal Eşitlik için Uluslararası Gençlik ve Öğrenciler (IYSSE) ve Mehring Yayıncılık, Ekim Devrimi’nin 109. yıl dönümü olan 7 Kasım Cumartesi günü İstanbul’da bir etkinlik düzenledi. Etkinlik Beyoğlu’nda bulunan tarihi Tokatlıyan Han’da yapıldı. Tokatlıyan, Lev Troçki’nin 1929’da Sovyetler Birliği’nden sürgün edilerek İstanbul’a geldiğinde kısa bir süre kaldığı yerlerden biridir.

Etkinlik, Sosyalist Eşitlik Partisi Genel Sekreteri Barış Demir’in “Fransa’dan Dünyaya Yayılan Protestolar ve 1917 Ekim Devrimi’nin Güncelliği” başlıklı sunumuyla başladı. Sunumu, Herman Axelbank ve Max Eastman’ın 1937’de gösterime giren Çar’dan Lenin’e belgeselinin gösterimi izledi. Ressam Gülhan’ın Troçki üzerine yıllara dayanan çalışmasıyla oluşturduğu materyallerin kullanıldığı bir enstalasyon sergisi de ziyaretçilere açıktı. Gülhan etkinlikte yolunun Troçki ile nasıl buluştuğunu ilişkin bir konuşma da yaptı.

Aşağıda Barış Demir tarafından yapılan konuşmanın yayımlanmak için düzenlenmiş bir versiyonu yer almaktadır.

***

Değerli arkadaşlar, ben Barış Demir. Sosyalist Eşitlik Partisi – Dördüncü Enternasyonal’in genel sekreteriyim. Partim adına hepinize hoş geldiniz diyorum.

Bundan tam 109 yıl önce, 7 Kasım 1917’de, Rusya işçi sınıfı Bolşevik Partisi’nin önderliğinde iktidarı ele geçirdi. Rusya’nın kullandığı eski takvime göre bu tarih 25 Ekim’e denk geldiği için bu olay tarihe Ekim Devrimi olarak geçti. İnsanlık tarihinde ilk kez işçi sınıfı kendi devletini kurdu. Bolşevikler bunu ulusal bir son olarak değil, dünya sosyalist devriminin başlangıcı olarak gördüler. Gerçekten de bu devrim, Türkiye de dahil dünya genelinde işçi sınıfına ve yoksul köylülere emperyalizme ve kapitalizme karşı mücadelelerinde büyük bir ilham verdi ve insanlık tarihinde bir çığır açtı.

Birazdan izleyeceğimiz “Çar’dan Lenin’e” belgeselinde bu tarihi olayların gerçek görüntülerine tanıklık edeceksiniz.

Bugünün dünyasında şu soruyu sormak gerekiyor: 1917 Rus Devrimi yalnızca yıl dönümlerinde anılacak bir tarih midir, yoksa bugünün yakıcı sorunlarına cevap veren canlı bir tarihsel deneyim midir?

Fransa’da başlayıp Avrupa’ya ve dünyaya yayılan protestolar, bu soruya güçlü bir cevap veriyor. Dünya Sosyalist Web Sitesi ve Sosyalist Eşitlik Partisi’nin perspektifinden baktığımızda, gelişmekte olan bu hareket bize şunu gösteriyor: Ekim Devrimi’ni doğuran koşullar, yani emperyalist dünya savaşı, toplumsal yıkım ve otoriter yönetim, bugün tüm çıplaklığıyla yeniden ortaya çıkmış durumda. 1917’de olduğu gibi bugün de emperyalizm çağında, aynı temel çelişkilerin içinde yaşıyoruz. Ekim’in dersleri bu yüzden her zamankinden daha günceldir.

Her şey eylül ortasında, Paris’in işçi banliyölerinden Créteil’deki bir lisenin önünde başladı. Lise öğrencileri, dolup taşan sınıflara, dökülen okul binalarına ve ailelerinin giderek ağırlaşan geçim koşullarına karşı okullarını ablukaya aldılar. Talepleri basitti: eğitime 10 milyar avroluk ek bütçe ve düzgün öğrenim koşulları.

7 Ekim 2026 Çarşamba günü Paris'te, öğrenciler okullardaki kaynak yetersizliğine karşı protesto gösterisi düzenlerken, barikatlarla kapatılmış bir lisenin önünde slogan atıyor. [AP Photo/Thibault Camus]

Bu eylem birkaç hafta içinde ülke çapında bir harekete dönüştü. 6 Ekim’de öğrenciler, öğretmenler, veliler ve işçiler birlikte yürüdü. Sendikaların tahminine göre yaklaşık 450 bin, hükümete göre 250 bin kişi sokaktaydı.

Hareketin boyutu çarpıcıydı. 6 Ekim’de Eğitim Bakanlığı 891 okulda derslerin tamamen ya da kısmen durduğunu açıkladı. Ulusal Lise Öğrencileri Birliği’ne göre ablukaya alınan ya da kapatılan lise sayısı 1.800’e, yani ülkedeki liselerin neredeyse yarısına ulaştı. Aynı gün Paris’teki ünlü Sorbonne dahil 57 üniversite kampüsü de öğrenciler tarafından ablukaya alındı.

Daha sonra 2018-2019’da Fransa’yı sarsan Sarı Yelekliler de harekete katıldı. 17 Ekim’de, hükümetin kendi rakamlarına göre 550 bin kişi, yalnızca Paris’te 110 bin kişi gösteri yaptı. Artık hayat pahalılığı, düşük ücretler ve savaşa karşı öfke de gündemdeydi.

Fransa Cumhurbaşkanı Macron hükümetinin, şiddetli bir baskıyla yanıt verdi. Hareketin başından bu yana 10 binden fazla kişi gözaltına alındı; bunların büyük çoğunluğu reşit olmayan lise öğrencileriydi. Tours’da 16 yaşındaki bir öğrenci, polisin plastik mermisiyle vurularak bir gözünü kaybetti. Lens’te 15 yaşındaki bir öğrencinin eli, okulunun önündeki ablukada patlayan bir polis bombasıyla koptu. 17 Ekim’de Saint-Étienne’de 17 yaşında bir öğrencinin sağ eli, bir kalabalık dağıtma bombasının patlamasıyla parçalandı. Liberallerin ve sahte solcuların örnek gösterdiği bu emperyalist demokrasinin, geleceklerine sahip çıkan çocuklarla başa çıkma biçimi buydu.

2 Ekim 2026 Cuma günü, Fransa’nın Lyon kentinde, kaynak yetersizliği çeken okullara ilişkin protesto gösterisi sırasında öğrenciler göz yaşartıcı gaza maruz kaldı. [AP Photo/Laurent Cipriani]

Macron hükümeti birçok büyük kentte sokağa çıkma yasağı ilan etti, gösterileri yasakladı ve 70 bin polis ve jandarmayı askerlerle birlikte sokaklara yığdı. Başbakan Lecornu “gerekirse” olağanüstü hâl ilan edebileceğini söyledi. Silahlanmaya, savaşa ve zenginlere aktarılan kaynakların okullara, hastanelere ve diğer sosyal harcamalara yönlendirilmesi talebi, kapitalist oligarşi ve onun kontrolündeki hükümet için kabul edilemezdir. Bu talepler, devasa bir borç yükünü ve askeri harcamaları işçilere ödetmeye kararlı bir egemen sınıfın bütün bütçe ve savaş politikasıyla doğrudan çatışmaktadır.

Hareket Fransa sınırlarında kalmadı. Belçika, İtalya, Yunanistan ve Arnavutluk’ta öğrenciler aynı talepleri sahiplendi. İspanya’da yaklaşık 50 kentte konut krizine ve ev tahliyelerine karşı kitlesel gösteriler yapıldı. Portekiz’de kamu emekçileri greve çıktı. Sırbistan’da öğrenci hareketi, 25 Ekim seçimlerinde 2012’den bu yana iktidarda olan Vučić rejimini düşürdü.

Almanya’da geçtiğimiz cumartesi 30’dan fazla kentte 120 binden fazla genç, eğitimdeki kesintilere ve zorunlu askerliğin geri getirilmesine karşı yürüdü. NATO’nun Ukrayna üzerinden Rusya’ya karşı savaşında ve Avrupa’nın askerileştirilmesinde merkezi bir rol oynayan Almanya’daki gençler de kendilerine dayatılan geleceğe ya da geleceksizliğe razı değiller.

Ve bu süreç Avrupa ile de sınırlı değil. Şili’de, Hindistan’da, Meksika’da öğrenciler ve işçiler sokaklarda. İran savaşı nedeniyle fırlayan akaryakıt fiyatları Latin Amerika’dan Filipinler’e kadar ulaşım grevlerini tetikledi. Bangladeş’ten tekstil işçileri asgari ücretin artırılması talebiyle ülke çapında greve çıktı. Ve en önemlisi, 30 Ekim’de beş kıtada, 22 ülkede 113 limanda liman işçileri “Savaş için çalışmıyoruz” şiarıyla ortak eylem yaparak işçi sınıfının ulusal sınırların ötesinde birleşerek savaşı ve soykırımı durdurma kapasitesini gösterdi.

Göstericilerin verdikleri mesajlar ve taşıdığı dövizler, gençliğin ve işçilerin siyasi radikalleşmesini yansıtıyor.

Berlin’deki genç yoldaşlarımızın uzattığı mikrofona konuşan bir liseli genç şöyle diyor: “Savaşa gitmek istemiyorum. Bana karşı savaşanların düşmanım olmadığını, asıl düşmanımın emirleri verenler olduğunu biliyorum.”

Paris’te taşınan bir dövizde “Ekim 2026 yeni Mayıs 68’dir” yazıyordu. Bir başkasında ise şöyle yazıyordu: “1939’a geri dönmemek için 1789’u yeniden yapıyoruz.” Yani bir dünya savaşının yıkımını yeniden yaşamamak için devrime ihtiyaç var. Gençler sezgisel olarak, insanlığın önünde Rosa Luxemburg’un ifadesiyle “ya sosyalizm ya barbarlık” seçeneğinin durduğunu kavramaya başlıyorlar.

8 Ekim'deki bir gösteride bir protestocu “1939’a geri dönmemek için 1789’u yeniden yapıyoruz” yazılı pankartı tutuyor.

Bu toplumsal patlamanın ve radikalleşmenin nedeni yalnızca Fransa’daki kalabalık sınıflar ya da akaryakıt zammı değildir. Karşımızda dünya kapitalist sisteminin aynı krizinden doğan ve birbirine karşıt gelişen iki hareket var. Bir yanda egemen sınıflar dışarıda emperyalist savaşı, içeride ise sınıf savaşını tırmandırıyor. Diğer yanda bu savaşların bedelini ödemeyi reddeden işçiler ve gençler giderek ayağa kalkıyor.

Bu krizin kökleri kapitalist sistemin doğasından kaynaklanmaktadır ve tam da bu yüzden reformlarla çözülemez. Büyük Marksistler bu konuda neredeyse 150 yıldır ısrarcılar ve bütün bir tarihsel dönem bu bilimsel ısrarı acı bir şekilde doğrulamıştır.

Vladimir Lenin, Birinci Dünya Savaşı’nın ortasında yazdığı Emperyalizm broşüründe, tekelci kapitalizm aşamasında büyük güçlerin dünyayı pazarlar, hammaddeler ve nüfuz alanları için durmaksızın yeniden paylaşmak zorunda olduğunu açıklamıştı. Lev Troçki de savaşın kaynağı olarak, dünya ölçeğinde bütünleşmekte olan üretici güçler ile kapitalizmin dayandığı ulus devlet sistemi arasındaki uzlaşmaz çelişkiye dikkat çekmişti. Bugün tanık olduğumuz şey, bu çelişkinin dünyanın emperyalist yeniden paylaşımı için verilen bir savaş biçiminde patlak vermesidir.

Vladimir Lenin Kremlin'deki ofisinde, Moskova, 1919 civarı. [AP Photo]

Savaş, tek bir küresel çatışma olarak büyüyor. 28 Şubat 2026’da ABD, petrol zengini ve stratejik önem taşıyan Ortadoğu’ya tamamen egemen olmak için, İsrail ile beraber İran’a canice bir savaş açtı. Washington, Körfez hükümetlerine ABD ara seçimlerinin ardından yeni bir savaşa hazır olmalarını bildirdi. Hedef listeleri fabrikaları, rafinerileri ve elektrik santrallerini içeriyor. 90 milyonluk bir ülkenin elektrik ve su sisteminin yıkılması, salgınlarla kitlesel ölüm demektir.

Filistin’e gelince, Gazze’deki soykırım Batı Şeria’ya yayılıyor. NATO, Ukrayna’da Rusya’ya karşı vekalet savaşını tırmandırırken nükleer çatışma tehlikesi durmadan artıyor. Rusya 30 Eylül’de NATO’ya gönderdiği notada, Baltık’taki Kaliningrad abluka altına alınırsa nükleer silahlar dahil tüm cephaneliğini kullanmaya hazır olduğunu bildirdi.

ABD-NATO emperyalizmine göbekten bağlı bir burjuvazinin ve hükümetin yönettiği Türkiye, bu savaş girdabının tam ortasında bulunuyor ve giderek onun içine çekiliyor. Kuzeyde, Karadeniz’de tırmanan NATO-Rusya savaşı var. Doğu’da komşu İran’a karşı emperyalist-Siyonist saldırı sürüyor. Güneyde Türkiye’nin Suudi Arabistan ve Pakistan’la imzaladığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması yoluyla Ortadoğu’daki savaşa daha fazla çekilme tehlikesi ve İsrail’le artan gerilimler var. Öbür yanda Doğu Akdeniz’de ve Ege’de Yunanistan’la tırmanan gerilim var. Türkiye de dahil ABD müttefiki tüm güçler, ABD emperyalizminin Ortadoğu’ya egemen olma hedefiyle hemfikirler. Onlar kendi aralarında bu yağma savaşından pay almanın kavgasını veriyor ve felakete katkıda bulunan gerici bir rol oynuyorlar.

Dışarıdaki savaş, içeride işçi sınıfının kazanımlarına ve haklarına karşı savaş demektir. Beyaz Saray 1,5 trilyon dolarlık bir askeri bütçe talep ediyor. Avrupa güçleri 800 milyar avroya varan ek silahlanma harcaması planlıyor. Fransız hükümeti sosyal hizmetlerde 54 milyar avroluk kesinti istiyor. Türkiye, diğer NATO üyeleriyle birlikte, 2035’e kadar askeri harcamaları milli gelirin yüzde 5’ine çıkarmayı taahhüt etti. 2027 bütçe kanun teklifinde savunma, iç güvenlik ve faiz harcamalarının toplamı, eğitim, merkezi yönetim sağlık harcamaları ve sosyal yardım harcamalarını geçmiş durumda.

Kaynaklar okullardan, hastanelerden, tüm sosyal hizmetlerden füzelere, İHA’lara ve savaş uçaklarına akıtılıyor. Mali oligarşiye devasa bir faiz ödenir, şirketlere teşvik ve vergi kesintileri yapılırken, gençlere “kalabalık sınıflara, fahiş kiralara ve güvencesiz işlere razı olun” deniyor. Şimdi de cepheye sürülüp diğer ülkelerdeki sınıf kardeşlerini öldürmeye hazır olmaları isteniyor. NATO’nun yıllarca kışkırttığı savaşın sonucunda Ukraynalı ve Rus kardeşlerin birbirini katletmesi sonucu en az yüz binlerce gencin öldüğü tahmin ediliyor. Bunlar, Ekim Devrimi’ni yapan ve İkinci Dünya Savaşı’nda Nazileri yenilgiye uğratan Sovyet halklarının torunlarıdır. Bu feci sonuç, konuşmamın devamında daha detaylı değineceğim Stalinizmin suçlarından ve 1991’de SSCB’yi dağıtmasından ayrı düşünülemez. Bu noktada bir parantez açarak hepinizi, bir sosyalist olarak Ukraynalı ve Rus işçileri bu savaşa karşı birleşmeye çağıran yazılarından dolayı 10 Ağustos’ta 15 yıl hapse mahkûm edilen yoldaşımız Bogdan Syrotiuk’a özgürlük kampanyasına destek vermeye ve dilekçeyi imzalamaya çağırıyorum.

Savaş ve toplumsal saldırılar halkın desteğine sahip değil ve bu yüzden demokratik yollarla dayatılamıyor. Egemen sınıf giderek açık diktatörlük rejimlerine yöneliyor. Avrupa’daki sokağa çıkma yasakları, olağanüstü hâl tehditleri ve askerlerin sokağa sürülmesi ile soykırımın eleştirilmesinin suç sayılması bunun işaretleridir. Aşırı sağ, aynı oligarşi tarafından sosyal muhalefeti bastırmanın aracı olarak beslenip geliştiriliyor. ABD’de, İtalya’da ve Latin Amerika’nın birçok ülkesinde aşırı sağ iktidarda; Fransa’da Ulusal Birlik, Almanya’da AfD anketlerde önde.

Türkiye’de siyasi baskının tırmanmasının arkasında da aynı uluslararası ve sınıfsal dinamikler yatıyor. Seçme ve seçilme hakkı, basın özgürlüğü ve diğer temel haklar giderek ortadan kaldırılmasına açık savaş hazırlıkları eşlik ediyor. Ama aynı anda bir “barış ve demokratikleşme” olabileceği yanılsaması yayılarak işçi sınıfı ve gençlik siyasi olarak silahsızlandırılmak isteniyor. Biz bu aldatmacayı reddediyor ve emperyalist-kapitalist sistemin şiddetlenen krizinin reform yoluyla bir çözümünün olmadığını açıklıyoruz. Yine Türkiye’de ya da başka bir yerde bu krizin seçim yoluyla bir çözümü de bulunmuyor.

ABD’deki Sosyalist Eşitlik Partisi’nin ulusal başkanı David North, bugünkü oligarşiyi 1789 öncesinin Fransız aristokrasisine benzetmişti: toplumun sorunlarını çözme yeteneğini yitirmiş, sistemi akıldışı hale geldikçe daha da saldırganlaşan bir egemen sınıf. Tarih, böyle bir sınıfın ancak devrimle ortadan kaldırılabildiğini gösteriyor.

Şimdi Ekim Devrimi’ne dönelim. 1917’de Birinci Dünya Savaşı üçüncü yılındaydı. Milyonlarca Rus köylüsü ve işçisi cephelerde ölmüştü. Kentlerde ekmek yoktu, fiyatlar fırlamıştı, Çarlık rejimi çürümüştü.

1917 Şubat’ında, Dünya Emekçi Kadınlar Günü’nde, Petrograd’ın dokuma işçisi kadınları ekmek için sokağa döküldü. Birkaç gün içinde grev bütün kente yayıldı. Askerler halka ateş etmeyi reddetti ve işçilerin tarafına geçti. Üç yüz yıllık Romanov hanedanı birkaç gün içinde yıkıldı.

Lev Troçki, Aralık 1921’de Moskova’da düzenlenen ve Komünist Enternasyonal (Komintern) olarak da bilinen Üçüncü Enternasyonal’in oturumları sırasında kalabalık bir topluluğa hitap ediyor. Bu oturumlar aynı zamanda Rusya’daki Bolşevik Devrimi’nin dördüncü yıl dönümü kutlamalarıdır. [AP Photo]

Şubat Devrimi’ni Bolşevikler başlatmadı; devrim, savaşın yarattığı krizin içinden patladı. Troçki, Rus Devrimi’nin Tarihi’nin önsözünde devrimin en tartışılmaz özelliğinin kitlelerin tarihsel olaylara doğrudan müdahalesi olduğunu yazar. Ama hemen ardından şunu ekler:

Yol gösteren bir örgüt olmaksızın kitlelerin enerjisi, silindire kapatılmamış buhar gibi dağılıp giderdi. Yine de hareketi sağlayan ne silindir ne de pistondur, buhardır.

Şubat’tan sonra ortaya bir ikili iktidar çıktı. Bir yanda liberal burjuvazinin Geçici Hükümeti vardı. Öbür yanda işçi ve asker temsilcilerinden oluşan sovyetler, yani konseyler vardı.

Sovyetlerin önderliğini başlangıçta Menşevikler ve Sosyalist Devrimciler elinde tutuyordu. Bu reformist partilere göre Rusya önce uzun bir burjuva demokratik aşamadan geçmeliydi ve işçi sınıfı iktidar iddiasında bulunmamalıydı. Onlar Geçici Hükümet’i desteklediler ve en kritik konuda, savaşın sürdürülmesinde ona ortak oldular. İşçilerin kanıyla kazanılan iktidar, savaşı sürdüren burjuvaziye teslim edildi.

Nisan’da Lenin sürgünden döndü ve Nisan Tezleri ile partiyi yeniden yönlendirdi. Lenin, Geçici Hükümet’e hiçbir destek verilmemesini ve “Bütün iktidar sovyetlere” şiarını savundu. Bu yönelim, mayısta ülkeye dönebilen Troçki’nin daha 1905’ten itibaren geliştirdiği sürekli devrim teorisiyle örtüşüyordu. Troçki de temmuzda Bolşevik Partisi’ne katıldı.

Troçki’nin sürekli devrim teorisinin özü şuydu: Rusya gibi geç kapitalist gelişmeye sahip ülkelerde demokratik görevler, yani toprak, barış ve özgürlük, burjuvazi tarafından yerine getirilemez. Bu görevleri ancak köylülüğün desteğini alan işçi sınıfının iktidarı gerçekleştirebilir. Ve bu iktidar, ancak bir uluslararası sosyalist devrimin parçası olarak ayakta kalabilir. Sosyalizm, bir dünya sistemidir. Ekim Devrimi’nin stratejik temeli, ulusal değil, uluslararası bir perspektife dayanıyordu.

Peki, Şubat ile Ekim devrimleri arasındaki başlıca fark neydi? Fark, Bolşevik Partisi’nin varlığıydı. Kitlelerin kendiliğinden kabarışı Şubat’ta Çar’ı devirmeye yetmiş. Ama bu muazzam devrimci patlamayı bir işçi iktidarına ve uluslararası sosyalizm yoluna sokmak için devrimci bir program, strateji ve önderlik gerekiyordu.

Troçki 1938’de, Dördüncü Enternasyonal’in kuruluş belgesi olan Geçiş Programı’nda çağın temel sorununu tek bir cümleyle özetlemişti:

İnsanlığın tarihsel krizi, devrimci önderliğin krizine indirgenmiştir.

Bugün, Türkiye’de ve dünyanın dört bir yanındaki Sosyalist Eşitlik Partileri, bu krizi çözmek için mücadele ediyor.

Sendika bürokrasileri ve sahte sol partiler ise işçi sınıfı ve gençlik için gelişen kitle hareketini ve toplumsal muhalefeti kapitalist sistem sınırları içinde tutmaya çalışıyorlar.

Sendika konfederasyonları, tek günlük, haftalarca arayla yapılan, ulusal sınırlar içine hapsedilmiş grevlerle harekete kontrol altında tutmaya çalışıyor.

Bu bir rastlantı değil, bir stratejidir. Bürokrasinin amacı, işçi sınıfının bağımsız bir güç olarak sahneye çıkmasını engellemektir. Tek günlük eylemlerle hükümetleri ikna edebileceklerini, bir “toplumsal uzlaşma” sağlayabileceklerini söylüyorlar. Fransa’da Boğun Eğmeyen Fransa’nın lideri Melenchon, 2027’deki cumhurbaşkanlığı seçiminde kendisinin seçilmesi halinde sorunları çözeceğini iddia ediyor. Bunlar doğru değildir. Ne var olan hükümetler politikalarını değiştirmeye ikna edilebilir ne de yeni bir kapitalist hükümetin gelmesiyle sorunlar çözülebilir. Bu, Fransa ve diğer ülkeler için olduğu kadar Türkiye için de geçerlidir.

Jean-Luc Melenchon, 7 Mart 2026 Cumartesi günü, Fransa’nın güneyindeki Marsilya’da, Marsilya belediye başkanlığı seçimlerinde Boyun Eğmeyen Fransa'nın (LFI) adayı Sebastien Delogu’ya destek vermek amacıyla düzenlenen bir seçim mitinginde konuşma yapıyor. [AP Photo/Philippe Magoni]

Peki alternatif ne? Sosyalist Eşitlik Partisi ve Fransa’daki kardeş partimiz Parti de l’égalité socialiste şunu öneriyor: Fabrikalarda, işyerlerinde, okullarda ve mahallelerde, sendika aygıtından ve tüm kapitalist düzen partilerinden bağımsız taban komiteleri kurulmalıdır.

Bu komiteler, 1917’nin sovyetlerinin bugünkü tohumlarıdır. Üretim ve tedarik zincirleri ile iletişim teknolojileri ile küresel ölçekte nesnel olarak birleşen işçilerin ve gençlerin mücadelelerini ülke çapında ve uluslararası ölçekte siyasi ve örgütsel olarak da birleştirebilirler. Taban Komitelerinin Uluslararası İşçi İttifakı aracılığıyla savaşa, diktatörlüğe ve toplumsal yıkıma karşı gerçek bir genel greve ve iktidarı almaya hazırlanabilirler. Çünkü temel sorun, hangi sınıfın iktidarda olduğudur.

Peki, burjuvazinin ideologlarının iddia ettiği gibi sosyalizm 1991’de çökmedi mi? Biz, dünya Troçkist hareketi olarak, Dördüncü Enternasyonal’in Uluslararası Komitesi olarak, çok uzun bir zamandır bunun bir yalan olduğunu açıklıyoruz. Onlar bu yalanda Stalinistlerle hemfikirler. Ama gerçekte çöken sosyalizm değil, Stalinizmdi. Bizzat Stalinistler eliyle gerçekleştirilen ve uluslararası sonuçları olan tarihi bir yıkımdı.

Lev Troçki Büyükada'da çalışma masasında.

Troçki ve Sol Muhalefet 1923’ten itibaren Stalin’in önderlik ettiği bürokratik yozlaşmaya ve “tek ülkede sosyalizm” adına dünya sosyalist devrimi programının terk edilmesine karşı mücadele etti. Troçki’nin 1929’da İstanbul’a sürgün edilmesi ve Tokatlıyan’da da kısa bir süre kalmasının arkasında, yirminci yüzyılın kaderini belirleyecek olan bu büyük siyasi mücadele yatıyordu.

Troçki 1936’da yazdığı İhanete Uğrayan Devrim’de ya işçi sınıfının bürokrasiyi devireceğini ya da bürokrasinin kapitalizmi restore edeceğini öngörmüştü. Stalinist bürokrasi, 1936’da başlayan siyasi soykırımla, devrimi yapan bütün bir parti kuşağını ve yüz binlerce sosyalisti katletti. Troçki de 20 Ağustos 1940’ta Meksika’da Stalinist bir ajanın suikastına uğradı. Ancak bu devasa suçlar ve 1991’de Sovyetler Birliği’nin dağıtılması, dünya sosyalist devrimi uğruna mücadeleyi yok edemedi. Troçki’nin 1938’de kurduğu Dördüncü Enternasyonal bugün güçlenerek yaşıyor.

İnsanlığın önünde bugün de 1917’deki seçenek duruyor: ya sosyalizm ya da barbarlık. Bu nedenle bu akşam sizi yalnızca bir belgesel izlemeye değil, harekete geçmeye ve mücadele etmeye çağırıyorum. Dünya Sosyalist Web Sitesi’ni okuyun ve yaygınlaştırın. David North’un Rus Devrimi ve Tamamlanmamış Yirminci Yüzyıl kitabı başta olmak üzere Mehring Yayıncılık’ın kitaplarını edinin. Okulunuzda, işyerinizde, mahallenizde taban komitelerinin kurulması için çalışın. İletişim formunu doldurun, eğitim çalışmalarımız için kaydolun, partimize ve onun öğrenci ve gençlik örgütüne katılın.

Şimdi “Çar’dan Lenin’e” belgeselini izleyeceğiz. İlk kez 1937’de gösterime giren film, yirminci yüzyılın en önemli belgeselleri arasında yer alıyor. Şubat 1917’de Çarlığı deviren kitlesel ayaklanmadan, Ekim’de ilk işçi devletinin kuruluşuna ve 1921’de iç savaşın zaferle sonuçlanmasına kadar Rus Devrimi’ni gerçek görüntülerle anlatıyor.

Film, Rus asıllı göçmen Herman Axelbank’ın 1920’den itibaren büyük bir azimle topladığı devrim görüntülerine dayanıyor. Filmin anlatıcısı ise, Troçki’nin Stalin’e karşı mücadelesini Amerikan kamuoyuna ilk duyuranlardan biri olan Max Eastman.

Max Eastman, James P. Cannon ve William Haywood, Moskova, 1922.

Film 6 Mart 1937’de New York’ta gösterime girdiğinde büyük övgü aldı. Ama Moskova Duruşmalarının tam ortasında, Ekim ayaklanmasına Troçki’nin önderlik ettiğini gösteren bu film Stalinist tarih tahrifatı için kabul edilemezdi. Amerikan Komünist Partisi filmi “saf Troçkist propaganda” ilan edip boykot çağrısı yaptı; Sovyet rejimi filmi gösteren sinemaları boykotla tehdit etti ve film fiilen gösterimden kaldırıldı.

1978’de Axelbank, filmin haklarını Sosyalist Eşitlik Partisi’nin öncülü İşçiler Birliği’ne devretti; 2017’de Türkçe altyazılı yüzüncü yıl baskısı yayımlandı. North’un sözleriyle film, “sosyalist ideallerin dünya tarihindeki en büyük devrimci harekete ilham verdiği bir tarihi anın tanığıdır.”

Teşekkürler.

Loading